Ngân hàng số Cake by VPBank và cuộc đua dữ liệu: ai thực sự sở hữu giá trị khách hàng?

Ngân hàng từ lâu đã nắm giữ một trong những kho dữ liệu phong phú nhất về hành vi con người. Mỗi giao dịch, mỗi khoản chi tiêu, mỗi quyết định vay mượn đều phản ánh thói quen, nhu cầu và mức độ tin cậy tài chính của khách hàng. Khi ngân hàng bước vào kỷ nguyên số, lượng dữ liệu này tăng theo cấp số nhân, mở ra cơ hội chưa từng có để cá nhân hóa dịch vụ và tối ưu vận hành.

Tuy nhiên, chính sự bùng nổ dữ liệu cũng đặt ra một vấn đề cốt lõi: ai đang thực sự khai thác giá trị từ dữ liệu đó? Trong nhiều mô hình truyền thống, dữ liệu chủ yếu được dùng để phục vụ mục tiêu nội bộ như bán chéo sản phẩm hoặc kiểm soát rủi ro. Khách hàng, dù là nguồn tạo ra dữ liệu, lại ít khi cảm nhận được giá trị trực tiếp mà dữ liệu mang lại cho chính họ.

Ngân hàng số Cake by VPBank tiếp cận bài toán này theo một hướng khác. Thay vì xem dữ liệu là “tài sản để khai thác”, Cake coi dữ liệu là nền tảng để xây dựng mối quan hệ dài hạn với khách hàng. Câu hỏi mà ngân hàng này đặt ra không phải là “làm sao kiếm tiền từ dữ liệu”, mà là “làm sao để dữ liệu giúp khách hàng ra quyết định tài chính tốt hơn”.

Sự khác biệt bắt đầu từ cách dữ liệu được thu thập và xử lý. Với mô hình ngân hàng số thuần túy, mọi tương tác của khách hàng với Cake đều diễn ra trên nền tảng số. Điều này giúp dữ liệu không bị phân mảnh như ở ngân hàng truyền thống, nơi thông tin nằm rải rác giữa quầy giao dịch, hệ thống nội bộ và các kênh bên ngoài. Dữ liệu liền mạch là điều kiện tiên quyết để tạo ra giá trị thực.

Tuy nhiên, dữ liệu liền mạch chưa đủ nếu thiếu khả năng hiểu đúng và sử dụng đúng. Cake đầu tư mạnh vào các hệ thống phân tích và AI để biến dữ liệu thô thành insight có ý nghĩa. Từ việc gợi ý chi tiêu, nhắc nhở kế hoạch tài chính, đến đề xuất sản phẩm phù hợp, dữ liệu được sử dụng như một công cụ hỗ trợ, không phải công cụ ép buộc.

Điểm đáng chú ý là cách Cake cân bằng giữa cá nhân hóa và quyền riêng tư. Trong cuộc đua dữ liệu, không ít tổ chức rơi vào cám dỗ khai thác tối đa thông tin khách hàng mà bỏ qua yếu tố niềm tin. Với Cake, dữ liệu chỉ có giá trị khi khách hàng tin tưởng và sẵn sàng chia sẻ. Do đó, bảo mật và minh bạch trở thành điều kiện tiên quyết trong mọi chiến lược dữ liệu.

Thay vì thu thập dữ liệu tràn lan, Cake tập trung vào dữ liệu có ngữ cảnh. Mỗi điểm dữ liệu đều gắn với một mục đích rõ ràng trong hành trình khách hàng. Cách tiếp cận này giúp ngân hàng vừa tối ưu trải nghiệm, vừa giảm rủi ro lạm dụng dữ liệu – vấn đề ngày càng được quan tâm trong lĩnh vực tài chính.

Một khía cạnh khác của cuộc đua dữ liệu là quyền sở hữu giá trị. Trong nhiều mô hình số, dữ liệu khách hàng được khai thác để tạo ra doanh thu, nhưng giá trị này không được “trả lại” tương xứng cho người dùng. Cake hướng tới việc tái phân bổ giá trị bằng cách dùng dữ liệu để giảm chi phí, từ đó mang lại nhiều dịch vụ miễn phí hoặc chi phí thấp hơn cho khách hàng.

Ví dụ, nhờ hiểu rõ hành vi và rủi ro của từng nhóm khách hàng, Cake có thể tối ưu chi phí vận hành và tín dụng, qua đó duy trì mức phí cạnh tranh. Ở đây, dữ liệu không chỉ giúp ngân hàng kiếm tiền, mà còn giúp khách hàng tiết kiệm tiền – một sự cân bằng hiếm thấy trong ngành tài chính.

Cuộc đua dữ liệu cũng gắn liền với câu hỏi về ai làm chủ hạ tầng. Khi phụ thuộc vào nền tảng bên ngoài, ngân hàng dễ mất quyền kiểm soát dữ liệu và logic xử lý. Việc Cake tự xây dựng core banking và các hệ thống AI nội bộ giúp ngân hàng chủ động hơn trong việc bảo vệ dữ liệu và định hình cách dữ liệu được sử dụng.

Đặc biệt, việc phát triển các mô hình AI và LLM tiếng Việt chuyên biệt cho nghiệp vụ ngân hàng giúp Cake hiểu dữ liệu trong bối cảnh văn hóa và hành vi địa phương. Dữ liệu không còn là những con số vô tri, mà trở thành ngôn ngữ phản ánh đời sống tài chính của người Việt. Đây là lợi thế mà các mô hình toàn cầu khó có thể sao chép.

Ở góc độ chiến lược, dữ liệu trở thành nền tảng để Cake xây dựng hệ sinh thái. Thay vì chia sẻ dữ liệu một cách thụ động, ngân hàng lựa chọn hợp tác sâu với đối tác, nơi dữ liệu được sử dụng có chọn lọc để tạo ra giá trị chung cho khách hàng. Mối quan hệ này dựa trên sự đồng thuận và lợi ích hai chiều, thay vì khai thác một chiều.

Trong bối cảnh các quy định về dữ liệu ngày càng chặt chẽ, cách tiếp cận thận trọng của Cake giúp ngân hàng sẵn sàng cho tương lai. Khi quyền kiểm soát dữ liệu dần dịch chuyển về phía người dùng, những tổ chức xây dựng niềm tin từ sớm sẽ có lợi thế rõ rệt. Dữ liệu khi đó không còn là “tài nguyên để khai thác”, mà là “cam kết cần được giữ gìn”.

Nhìn rộng hơn, câu chuyện của Ngân hàng số Cake by VPBank phản ánh một xu hướng mới của ngành tài chính: giá trị khách hàng không nằm ở số lượng dữ liệu thu thập được, mà ở khả năng biến dữ liệu thành trải nghiệm tích cực và lợi ích thực tế. Khi khách hàng cảm nhận được giá trị, họ sẵn sàng chia sẻ nhiều hơn, tạo ra một vòng lặp tích cực cho cả hai phía.

Trong cuộc đua dữ liệu, kẻ chiến thắng không phải là người thu thập nhiều nhất, mà là người xây dựng được mối quan hệ bền vững nhất với khách hàng. Với cách tiếp cận đặt khách hàng làm trung tâm và dữ liệu làm nền tảng, Cake đang từng bước khẳng định rằng giá trị dữ liệu không nằm ở quyền sở hữu, mà ở cách sử dụng.

Ở giai đoạn thị trường ngân hàng số bước vào sàng lọc, lợi thế dữ liệu sẽ quyết định ai có thể đi đường dài. Khi dữ liệu được quản trị bằng kỷ luật, công nghệ và niềm tin, nó trở thành tài sản chiến lược thực sự. Với Cake, cuộc đua dữ liệu không chỉ là cuộc đua công nghệ, mà là cuộc đua về cách tạo ra giá trị bền vững cho khách hàng trong dài hạn.

Thanh Thảo